7- آبق
(= فراری) در قرآن آمده است: «إِذَا أَبَقَ إِلَى الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ» (سوره صافات، ۱۴۰/۳۷). اباق یعنی گریختن و فرار کردن است. بندهٔ گریخته را قلادهای به گردن مینهادند تا حال او معلوم باشد (مجمعالبحرین). در حدیث آمده است: خداوند نماز بندهٔ گریزپا را نمیپذیرد (ابن اثیر، نهایه). بردگان گریخته یا به راهزنان میپیوستند و یا […]
6- آب عمد
آبی که با کاربرد نیروهای مسلح و جنگ به تصرف مسلمین درآمده باشد. در تاریخ قم (ص ۱۷۳) آمده است: «پس مردی رسول (ص) را گفت: یا رسولالله آبِ عمد تو به اقطاع به او دادی …» وجه تسمیه آن روشن نیست؛ شاید بر اثر تحریف ناساخ به این صورت درآمده باشد.
۵- آب عشر
هر آبی است که از زمین عشر بهدست آید، خودبهخود مانند چشمه و یا به استخراج و حفاری مانند چاه و قنات و یا برکههای واقع در اراضی عشری که از آب باران و زهآب پدید آید. زمین عشر، زمین زراعی است که صاحب زراعت آن، عشر زراعت (یا نصف یا ربع عشر) را شرعاً […]
۴- آبسوار
میراب را گویند در برخی از ولایات (مانند لنگرود). وی آبهای مشاع را قسمت میکند و بر حصهها (=رسد ها)ی صاحبان آب، نظارت مینماید. تدریجاً این واژه جزء اوصاف و نامها هم شده است.
۳- آبریز کوه
تعریفی که میکنیم این است: در خط تلاقی شیب تند کوهها با اراضی تقریباً هموار جلگهها، زاویهای فضایی پدید میآید مانند محل تلاقی دو ورق یک کتاب در حال گشوده؛ آن خط تلاقی را آبریزکوه مینامند که در عمل روشن است و در مقام تعریف، کمی دشوار است. این اصطلاح در مقابل خط الرأس جبال […]
۲- آب فراج
آب چاهی که در زمین خراجی، حفر شده باشد؛ آب چشمهای است که در زمین خراجی بجوشد؛ آب نهری است که در این اراضی، حفر شده باشد. منبع: سلوک الملوک ۲۸۲–۲۸۷
١– آب
حقوق اسلام آب را از مشتركات عمومى اعلان كرده است (= آبهای عمومى). اگركسى به قدر حاجت ازآن حيازت كند مالك آن مى شود يعنى از انهار عمومى شق نهر كند. اگرآب در زمين ملكى كسى باشد مال اواست. اكر بقصد انتفاع (نه تملك) ازانهار عمومى شق نهر (= حيازت) كند فقط حق انتفاع شخصى […]