226 – اباحه اصلیه
اباحه که حکم اولیه اشیاء باشد به حکم شرع (سوره 2/29-168) یا به حکم عقل (= اباحه عقلی) در مقابل اباحه عرضی به کار رفته است چنانکه پس از اعراض مالک، مال مورد اعراض، مباح میشود بالعرض. منبع: جواهر 3/562/24
225 – اباحه
در لغت به معنی روا بودن، اذن، اعلان، اظهار است. مباح و حلال مترادفاند. در اصطلاحات فقه و حقوق عبارت است از نبودن منع قانونی یا مالکی، در صورت دادن کاری. مالک که اذن میدهد همسایه از ملک او گذر کند منع قانونی را برداشته است. الزامات قانونی (= امرها و نهیها) وارد بر آزادی […]
224 – اباحتی
آنکه الزامات شرع را در عمل، مباح شمرد خواه عقیده به اباحه هم داشته باشد خواه نه. در صوفیه اباحتی فراوان بودهاند خاصه صنف قلندران. تمایل اشراف به تصوف، در باطن، تمایل به اباحه است. مختار غزنوی گوید: نهاد پای من اندر کنار خویش و بدست چنان مغمزکی خوش بکرد صوفی وار که چون اباحتیانش […]
223 – اب
به معنی پدر است. در اصطلاحات فقه شامل پدر و جد میشود. منابع: سیوطی، اعجاز القرآن 1/530. حصاص، آیات الاحکام 1/94. کلیات ابی البقاء. قلائد الدرر 287. موسوعه عبدالناصر 1/109
222 – ائمه هدی
یعنی پیشوایان راستین. مترادف ائمه عدل است (رک. ائمه عدل). سرزمینی که تحت حکومت امام عدل باشد در تاریخ سیاسی اسلام دارالعدل خوانده میشود. رویاروی آن را دارالجوار نامیدهاند. در عصر حاضر با تحولات فرهنگ سیاسی، تفکیک قوی عالیترین مظاهر عدل است و شرط وجود دارالعدل در این زمان تفکیک قوی است.
221- ائمه عدل
رویاروی ائمه جور رفته است، یعنی آنان که بدون مقابله و با رأی مردم (یا به نصّ معصوم) به امامت رسیده باشند و آن هر دو در علی علیهالسلام جمع آمده بود. در همین معنی، اصطلاحات امام حق، سلطان عادل، سلطان حق هم به کار رفته است.منبع: جواهر ۴/۶۷/۱۳
220- ائمه ضلال
پیشوایان گمراه، یعنی آنان که قدرت عمومی را نه به رأی مردم بلکه به مقابله (= قهر و غلبه) به دست آورده باشند.
219- ائمه جور
(= ائمه ضلال) در تاریخ سیاسی اسلام متصدیان امور کشور که قدرت را از راه مغالبه به جنگ آورده باشند (ر.ک. مغالبه)، یعنی به قهر و غلبه مستولی بر امور مردم شده باشند. آنان را به نام طاغوت، امام ظلم، امام کفر، سلطان جائر، سلطان جابر هم خواندهاند. منشأ این اصطلاحات قدیمی است و از […]
218- ائمه ثلاثی
در فقه حنفی عبارتند از ابوحنیفه، محمد بن حسن شیبانی که او را علیالاطلاق محمد گویند، قاضی ابویوسف. این دو نفر از شاگردان ابوحنیفهاند.نزد امامیه ائمه ثلاثه عبارتند از محمد بن یعقوب کلینی (وفات ۳۲۸ هـ)، محمد بن علی بن بابویه قمی مؤلف من لا یحضره (وفات ۳۸۱ هـ)، محمد بن حسن طوسی (وفات ۴۶۰ […]
۲۱۷ـ ائمه الحدیث
مؤلفان کتب حدیث مانند اصول کافی، من لا یحضره، استبصار، تهذیب.