(کلیات حقوق) شک حالتی است نفسانی و متساوی الطرفین (دو به شک!) اگر یکطرف بچربد ولی به یقین نرسد ظن (=گمان) است. حافظ این نکته را خوب بیان کرده است:
در ره عشق نشد کس به یقین محرم راز هر کسی بر حسب فکر گمانی دارد
ظن دو گونه است: ۱) آنکه به صورت اطمینان درآید (= ظن اطمینانی یا علم عادی). ۲) ظنی که به صورت اطمینان در نیاید که جز در موارد خاص و با تجویز قانون، حجت نیست. اما ظن اطمینانی (= ظن غالب، غالب الظن) همه جا حجت است جز در مسائل جزائی و ضمانات. دلیل این نظر در مسائل جزائی قاعده ادروا الحدود بالشبهات است و در ضمانات حکم عقل است.
منابع: دائرهالمعارف علوم اسلامی ۵۵۴-۶۹۰. دانشنامه حقوقی 4/۶۷۸ و جلد 1/651-710. تفسیر قرطبی 3/152-153 و 2/271. ابن خلدون 842-843-894-896-898-904-905-908 تا 911-922-924-929-947 تا 949. قفطی، اخبار الحکماء ۶۰. مکتبهای حقوقی ۲۷۰. ترمینولوژی حقوق. منطق حقوق 1245-1412-1421-1601. الفروق فی اللغه ۹۰. المعتمد، ابوالحسین بصری 2/733-742. جواهر 6/476/11-12 و جلد 4/30/1 و 64/9 و 370/19. تاریخ معتزله، ص 138-145